به قصد حفظ آثار قدما و تخليد مآثر معاصرين هر يك راجع بمسقط الرأس خصوصى خود تأليف مىنموده‌اند مانند تاريخ قم و تاريخ اصفهان و تاريخ رى و تاريخ قزوين و تاريخ نيشابور و تاريخ بخارا و تاريخ سمرقند و تاريخ بغداد و تاريخ دمشق و غيرها و غيرها سابقا بسيار فراوان بوده است و اكنون نيز با آنكه اغلب آنها دستخوش حوادث زمانه شده و از ميان رفته است باز عدهء معتنابهى از آنها خوش‌بختانه هنوز باقى است ، از اين كتب بعضى بسيار معروف و بچاپ رسيده است مانند تواريخ مختلفهء مازندران در چهار جلد كه در سنوات 1850 - 1858 مسيحى ( 1266 1275 ) باهتمام مستشرق روسى ( درن ) در پطرزبورغ بطبع رسيده است ، و تاريخ كرمان موسوم به عقد العلى للموقف الاعلى ( طهران سنهء 1293 ) و فارسنامهء ناصرى ( طهران سنهء 1313 ) و فارسنامهء ابن البلخى ( ليدن 1291 م 1340 ه ) و تاريخ كردستان معروف بشرفنامهء شرف‌خان بدليسى ( پطرزبورغ سنهء 1276 ) و تاريخ سيستان مجهول المصنف كه در سنهء 1296 در پاورقى روزنامهء ايران بطبع رسيده است ، و تاريخ بخارا از نرشخى ( پاريس سنهء 1892 م 1310 ه ) و ترجمهء خلاصه مانندى از تاريخ طبرستان از ابن اسفنديار كه باهتمام مرحوم براون انگليسى در سنهء 1905 م 1323 ه منتشر شده است ، و بعض ديگر از اين كتب نسبة كمتر معروف است و نسخ آنها كما بيش نادر ، و در محل دسترس همه كس نيست ، مانند تاريخ قم از حسن بن محمد قمى و تاريخ ديگر كرمان موسوم بسمط العلى للحضرة العليا كه در لندن و پاريس نسخى از آن موجود است ، و تاريخ ديگر سيستان موسوم باحياء الملوك كه در لندن نسخهء از آن موجود است ، و مانند همين تاريخ بيهق حاضر كه چنان كه خواهيم گفت سه نسخه بيش از آن فعلا بدست نيست ، و مانند تاريخهاى شوشتر و يزد و اصفهان و قزوين و كاشان و بلخ و سمرقند و هرات و غيرها كه نسخ آنها در بعض كتابخانه‌هاى عمومى اروپا موجود است . تاريخ بيهق حاضر تاليف يكى از علماى مشهور قرن ششم ابو الحسن على بن ابى القاسم زيد بن محمد بن الحسين البيهقى است ، وى در حدود سنهء چهارصد و نود